Od zużytej folii do nowego worka – jak działa zamknięty obieg LDPE?

Nie każda folia nadaje się do tego samego procesu

Pierwszym etapem zamykania obiegu jest rozpoznanie rodzaju tworzywa. LDPE, HDPE, PP i inne polimery różnią się właściwościami oraz temperaturami przetwarzania. Połączenie ich w przypadkowych proporcjach może prowadzić do powstania niestabilnego surowca. Z tego powodu odpady foliowe powinny być rozdzielane już w miejscu, w którym powstają, a następnie przechowywane w sposób ograniczający ich ponowne zmieszanie. Znaczenie ma także wcześniejsze zastosowanie folii. Czysta folia przemysłowa lub poprodukcyjna jest innym materiałem niż wielowarstwowe opakowanie po żywności, karmie albo proszku. Poszczególne wyroby mogą zawierać dodatki, nadruki, warstwy innych tworzyw oraz pozostałości produktu, których nie da się usunąć w standardowym procesie mycia. Przydatności odpadu nie należy więc oceniać wyłącznie na podstawie jego wyglądu. Zagospodarowaniem wybranych odpadów foliowych i produkcją wyrobów z tworzyw zajmuje się PROiP Sp. z o.o.. Firma przyjmuje między innymi worki, niezanieczyszczoną folię budowlaną oraz przemysłową folię poprodukcyjną LDPE. Prowadzi również produkcję regranulatów i gotowych worków, dzięki czemu materiał może przejść kilka kolejnych etapów w obrębie jednego łańcucha przetwarzania.

Sortowanie i mycie przygotowują folię do przetworzenia

Po przyjęciu odpadu trzeba oddzielić materiały, które nie powinny trafić do linii przeznaczonej dla LDPE. Metal, drewno, PET, PS, ABS, pozostałości żywic czy smoły mogą uszkadzać urządzenia, zanieczyszczać kolejne partie i pogarszać jakość gotowego produktu. Usunięcie takich domieszek po rozdrobnieniu staje się trudniejsze, ponieważ niewielkie fragmenty mieszają się z właściwym tworzywem. Folia zostaje następnie rozdrobniona i oczyszczona. Mycie usuwa część kurzu, piasku oraz zabrudzeń powierzchniowych, lecz nie naprawi błędów wynikających z niewłaściwego składu wsadu. Materiał po kontakcie z substancjami, których nie można bezpiecznie wypłukać, może nie nadawać się do recyklingu w danym procesie. Dlatego wstępna kwalifikacja odpadu pozostaje równie ważna jak samo wyposażenie linii technologicznej. Po myciu tworzywo wymaga odpowiedniego odprowadzenia wilgoci. Woda pozostająca w materiale może zakłócać późniejsze uplastycznianie, powodować niestabilność procesu oraz wpływać na wygląd i strukturę regranulatu. Każdy etap przygotowania oddziałuje więc na kolejny, a pominięcie jednego problemu może ujawnić się dopiero podczas produkcji folii.

Regranulacja nadaje materiałowi formę surowca produkcyjnego

Oczyszczone i przygotowane tworzywo trafia do układu, w którym zostaje uplastycznione. Stopiony materiał jest filtrowany, aby ograniczyć obecność drobnych zanieczyszczeń stałych, a następnie formowany w granulat. Jednolita postać ułatwia magazynowanie, transportowanie oraz dozowanie surowca do kolejnych urządzeń. Filtracja nie zastępuje jednak prawidłowego sortowania. Może zatrzymać część cząstek stałych, ale nie rozdzieli polimerów, które zdążyły się stopić i wymieszać. Jeżeli do LDPE trafi duża ilość niewłaściwego tworzywa, gotowy regranulat może mieć inne właściwości mechaniczne i przetwórcze niż oczekiwano. Z tego powodu powtarzalność regranulatu zaczyna się znacznie wcześniej niż przy ekstruderze. Parametry surowca powinny być kontrolowane również po zakończeniu przetwarzania. Istotne są między innymi jednorodność, wilgotność, poziom zanieczyszczeń i zachowanie materiału po stopieniu. Dopiero po ocenie partii można ustalić, do jakich wyrobów będzie odpowiednia i czy wymaga połączenia z innym surowcem.

Z regranulatu ponownie powstaje folia

Regranulat LDPE może zostać wykorzystany do wytłaczania folii. Granulat jest dozowany do urządzenia, uplastyczniany i formowany w cienką warstwę o określonej szerokości oraz grubości. W zależności od potrzeb powstaje rękaw, taśma albo materiał przeznaczony do dalszego zgrzewania w worki. Na tym etapie dobiera się parametry odpowiadające późniejszemu zastosowaniu produktu. Folia techniczna nie zawsze musi być idealnie przezroczysta lub całkowicie bezbarwna. Materiał pochodzący z różnych odpadów może mieć odcień słomkowy, szary lub ciemniejszy, co nie wyklucza jego wykorzystania do produkcji worków na odpady i innych opakowań technicznych. Ważniejsze jest zachowanie wymaganej wytrzymałości, szczelności zgrzewów oraz powtarzalności wymiarów. Gotowy worek może zostać wykorzystany do gromadzenia kolejnych odpadów, ochrony produktów przed wilgocią i brudem albo pakowania materiałów przemysłowych. W ten sposób tworzywo, które zakończyło pierwszy cykl użytkowania, wraca do obiegu w nowej funkcji. Nie jest to nieskończony proces bez strat, ponieważ każde przetworzenie i użytkowanie wpływa na właściwości polimeru. Odpowiednie projektowanie oraz czysty strumień odpadu pozwalają jednak wydłużyć czas jego wykorzystania.

Co naprawdę zamyka obieg materiału?

Sam zakup produktu zawierającego tworzywo z recyklingu nie wystarczy, jeżeli po użyciu nie zostanie on prawidłowo zebrany. Zamknięty obieg wymaga współpracy producenta odpadu, podmiotu zajmującego się jego przetwarzaniem oraz odbiorcy gotowego wyrobu. Każdy uczestnik odpowiada za inny fragment procesu: rozdzielenie materiałów, utrzymanie ich czystości, przetworzenie lub ponowne wykorzystanie. Firmy korzystające z folii mogą wspierać taki model przez ograniczenie liczby niepotrzebnych warstw, unikanie trudnych do oddzielenia połączeń oraz organizację selektywnej zbiórki na terenie zakładu. Czytelne zasady dla pracowników i osobne miejsca gromadzenia poszczególnych polimerów zmniejszają ryzyko powstawania odpadu mieszanego, którego dalsze wykorzystanie jest utrudnione. Zamknięty obieg LDPE nie jest więc pojedynczą technologią, lecz sekwencją dobrze zaplanowanych działań. Czysta folia zostaje zebrana, posegregowana, umyta, przetworzona w regranulat, a następnie wykorzystana do produkcji nowego wyrobu. Im większa kontrola nad każdym etapem, tym większa szansa, że zużyty materiał zachowa wartość i ponownie trafi do gospodarki.